Weblog van Fred Tak
Laatste artikelen

We komen allemaal terug
op de dag van gisteren
doen we alles beter, met nieuwe ogen

ben ik aanwezig
op de reünie van mezelf.

Het is nog niet te laat
een deur zwaait open.

Wil je weten of ik dood ben
pak mijn pols, roep mijn naam.

Als mijn adem als een blok
in jouw armen valt
dan is dat voorbestemd.

Je mag me wiegen
als een pas geboren kind.

Oh, ik herken de wereld
in jou prachtig
meer dan ooit mezelf.

Reacties

Als we op ons dakterras zitten, zien we er tientallen tegelijk over en boven ons heen suizen: gierzwaluwen. Als ware luchtacrobaten storten ze zich omhoog, omlaag en weer opzij de lucht in. Een prachtig gezicht. Wat een snelheid en behendigheid van manoeuvreren.
Ze zijn er vanaf begin mei en verdwijnen weer zo ongeveer eind juli. We kunnen dus maar zo'n drie maanden van ze genieten. Ze nestelen in of bij gaten en dakgoten van oude huizen in de straten rondom ons plein.
        

                        

                             Gierzwaluw

Over de gierzwaluw valt veel bijzonders te vertellen. Het is bijvoorbeeld geen familie van de boerenzwaluw of de huiszwaluw. Ze zijn groter en anders gebouwd, zijn niet wit van onderen bij hun buik, kunnen moeilijk vanaf de grond opvliegen, hebben kleine grijppootjes en een veel grotere spanwijdte van vleugels. Ze kunnen dagenlang achter elkaar door blijven vliegen, zo'n 99% van de tijd leven ze in de lucht. Men zegt zelfs dat ze kunnen slapen tijdens het vliegen!
Nog wat feitjes: een gierzwaluw eet zo'n tienduizend insecten per dag en kan een vliegsnelheid bereiken van maar liefst 120 km/uur. Half mei leggen ze hun twee of drie eitjes. Zodra de jongen eind juli uitkomen vliegen deze direct hoog de lucht in om aan hun (lange) tocht naar Afrika te beginnen. Even rustig acclimatiseren is er niet bij.

Gezellig is het, een feest haast om al die gierzwaluwen om ons heen te zien vliegen. Ze lijken er af en toe een spel van te maken. Het genot om zo vrijelijk rond te vliegen straalt er van af. En wij, wij genieten mee.





Reacties

Duurzame energie heeft de toekomst, daar zal iedereen het over eens zijn. De energie uit fossiele brandstoffen (aardgas, aardolie, steenkool*) zal een keer op raken, is vervuilend en milieuonvriendelijk.
Duurzame energie, de naam zegt het al, is energie die hernieuwbaar is. Dus tot in eeuwigheid voorhanden. In Nederland is dat zonne-energie, windenergie en energie uit biomassa (= verbranding van afval, hout, planten etc.). Duurzame energie is schoner voor het milieu.

De laatste tien jaar wordt er veel ingezet op zonne-energie en met name windenergie. De hoeveelheid windmolens (windturbines is een betere benaming vanwege de enorme hoogte van zo'n 150 à 200 meter waarmee ze boven het vlakke landschap uitsteken) neemt drastisch toe. In de provincies Friesland, Flevoland en Noord-Holland zie je er soms wel honderd tegelijk in je blikveld. Voor wie daar woont een onrustbarend gegeven. Dat continue gedraai op je netvlies, ik persoonlijk kan daar niet tegen.
Maar ook in de andere provincies verrijzen ze stilaan, elke gemeente lijkt er toch wel minstens drie te moeten/willen plaatsen. Dat levert geld op, voor de gemeente, voor de provincie, voor de boer die er een op zijn land laat zetten (50.000 euro per jaar). Windenergie is vooral gesubsidieerde energie.

Hoe zit het dan met de opbrengst van al die windmolens? Nou, die valt tegen. Laten we even wat cijfers op een rijtje zetten.
Ten eerste, waar gaat al onze gebruikte energie aan op? Volgens recente cijfers (bron: NRC van 30 mei 2017 die zich baseert op de nieuwste cijfers van het CBS) voor bijna 50 % aan warmte (de verwarming van huizen en gebouwen), voor ruim 40 % aan elektriciteit, en een kleine 10 % voor vervoer (auto's, treinen, vliegtuigen etc.).

Het percentage duurzame energie van alle energiebehoeften bedroeg in 2015 precies 5,8 %. In 2016 was dit gestegen tot 5,9 %. Nederland moet vanwege een Europese richtlijn in 2020 minimaal 14 % van het energieverbruik duurzaam opwekken. Daar zitten we voorlopig niet aan.

Van die 5,9 % duurzame energie wordt zo'n 63 % opgewekt door biomassa. De rest wordt opgebracht door windenergie en zonne-energie. Dat is bij elkaar zo'n 2,0 %. Dat is niet echt veel. Bij elkaar leveren al die windmolens op onze open vlaktes zodoende iets meer dan 1 % van onze energiebehoefte. De bedoeling is dan ook dat het aantal windmolens de komende jaren flink wordt opgeschroefd. Kosten: meer dan 30 miljard, op te brengen door de belastingbetaler. Op naar de 2,0 %!

Milieuactivisten dromen van een toekomst zonder energie uit fossiele brandstoffen. Nu al worden huizen gebouwd zonder gasaansluiting. Dat lijkt me nogal voortvarend. Wishful thinking ook. Nederland is nog altijd erg afhankelijk van die vermaledijde fossiele brandstoffen. Zo'n 40 % van alle in Nederland benodigde energie wordt opgewekt door aardgas, 38 % door aardolie en zo'n 13 % komt uit steenkool.
Er is nog een lange energieweg te gaan.

*Kernenergie heb ik hier even buiten beschouwing gelaten.





Reacties

Ja, het virus heeft ons te pakken. Voor de tweede keer binnen een jaar hebben we Terschelling bezocht. Waren we vorig jaar met z'n tweeën, deze keer waren we met liefst 11 personen! Het worden er steeds meer. Woensdagmiddag 24 mei kwamen we aan, zondagmiddag 28 mei gingen we weer huiswaarts.
We hadden een schitterend huisje gehuurd, in het centrum van Midsland. Stamde uit 1880, maar was grondig gerenoveerd en van alle luxe en gemakken voorzien. Bijzonder ruim en sfeervol.

    

         Zicht op het dorpje West-Terschelling met links de vuurtoren Brandaris


Tja, het weer zat natuurlijk ontzettend mee, dat scheelt. We hebben alleen maar blauwe luchten gezien. Met onze gehuurde fietsen hebben we het hele eiland verkend. Bijna elke dag naar zee.

                

                             Het strand, veel ruimte, weinig mensen


Fietsen door de duinen, over de dijk langs de wadden, door de dorpjes Hoorn en Oosterend, door het Hoornse bos, langs de vennen waar een paar lepelaars foerageerden, langs de weilanden vol grutto's, een paar kieviten, kraaien, kauwen en scholeksters. Het prachtige pad westwaarts door de duinen richting West-Terschelling. Het uitkijkpunt aldaar. Op het wad hebben we twee keer een paar kluten gezien, mooie vogels zijn dat. In de verte een keer een koekoek gehoord.
Donderdagavond heeft een aantal van ons nog een strandwandeling gemaakt. De ondergaande zon gezien. Was mooi, evenals onze langgerekte schaduwen in het zand.

              

                     Onze schaduwen in het zand


Zaterdag was het te heet, zelfs voor het strand. We hebben langdurig gepicknickt in het Hoornse bos, lekker in de schaduw. Gegeten, spelletjes gedaan, gevoetbald etc.
's Avonds besloten we met z'n viertjes (de diehards onder ons) nog naar het strand te gaan. Maar door de zuidenwind was de zee ronduit vies en vol kwallen. Dat was jammer.

's Avonds natuurlijk steeds uit eten, in Midsland of West-Terschelling. Terrasjes genoeg. Een super Hemelvaart-weekend, dat was het. Natuurlijk niet voor herhaling vatbaar (want dat zou de herinnering uitwissen).

                







Reacties

Giraffe

De giraffe komt van Neptunus.
Hij daalde af op een lange,
snelle roltrap.

De giraffe kan goed dansen.
Vraag alleen nooit

naar de naam van een dans,
dan wordt hij boos.

De giraffe is overigens
ook verantwoordelijk

voor negentig procent van
wat we in spiegels
zien.


Wim Brands (1959-2016)


Wim Brands was bekend van zijn boekenprogramma op de zaterdagochtend op tv. Wat opviel was zijn betrokkenheid bij en inlevingsvermogen in de ander. Het ging hem niet om zijn eigen ego. Hij hoefde zichzelf niet te etaleren. Hij was een bescheiden man.
Minder bekend is dat hij ook dichter was. Zijn stijl kenmerkt zich in een bepaalde lichtvoetigheid, een twijfel ook aan bestaande gedachten en meningen.

Bovenstaand gedicht begint met een tamelijk absurde mededeling:

De giraffe komt van Neptunus.

Het slaat nergens op, maar het wordt zo stellig geponeerd dat je wilt weten hoe het verder gaat. Het maakt nieuwsgierig. Waarom een giraffe? Waarom van de planeet Neptunus, de Romeinse god van de zee? Het is niet duidelijk, het zal ook niet duidelijk worden.

Hij daalde af op een lange,
snelle roltrap.

Een sterk beeld, dat van die roltrap. Je ziet het zo voor je. Als een soort godheid komt hij tot ons. Tegelijk is het fysisch haast onmogelijk, een giraffe op een roltrap. Hij zou zijn poten breken.

De giraffe kan goed dansen.

Een volgende mededeling over de giraffe. Hij kan goed dansen, het wordt steeds absurder. Alsof hij een nieuw soort elan naar ons brengt. Een nieuwe manier van leven. 

Vraag alleen nooit

naar de naam van een dans,
dan wordt hij boos.

Let op het enjambement (regelafbreking) bij 'nooit'. Dat legt de klemtoon op dat je het echt nooit moet doen. De herkomst mag kennelijk niet bekend worden. Alsof de dans van de giraffe iets over god zelf zou onthullen, een naam waar niet naar gevraagd mag worden.
Let ook op de op de loer liggende zin 'de naam van de roos', vanwege het woordje boos in de regel erna. De roos geldt als een sterk religieus symbool.

De giraffe is overigens
ook verantwoordelijk

Oei, weer een serieuze mededeling, die overigens behendig en ironiserend ontkracht wordt door de woorden overigens en ook.

voor negentig procent van
wat we in spiegels
zien.

Waarmee we terug op onszelf worden geworpen. Althans, voor negentig procent, staat er relativerend, alsof er eerst een enquête over is gehouden. De giraffe zegt veel over onszelf. Wijzelf zijn die giraffe, wijzelf dalen af naar de aarde (worden geboren), wijzelf kunnen goed dansen (het leven leven). We willen onze oorsprong niet uitspreken (de naam van de dans). Wij zijn zoals we onszelf zien (in spiegels).

Het is bij elkaar een ironisch en behoorlijk ontnuchterend gedicht. Tegelijkertijd is het existentieel, met essentiële levensvragen. De toon is lichtvoetig en zoals gezegd, tamelijk absurd. Maar op een of andere manier herkenbaar.
Een mooi gedicht, met veel ruimte voor interpretatie (die van mij is dan ook een strikt persoonlijke, til er vooral niet te zwaar aan). De bundel waaruit het gedicht komt, heet Ruimtevaart (verschenen in 2005).




















Reacties

Er is momenteel een levendige (sic!) discussie gaande over wanneer iemand nu werkelijk dood is. Vroeger zei men dat wanneer iemand zijn laatste adem uitgeblazen had, dat dan de dood was ingetreden. De moderne wetenschap gaf in de loop der tijd andere inzichten. Men vermoedde steeds meer dat het bewustzijn van de mens louter in de hersenen zetelde. Neurologen toonden dat immers onmiskenbaar aan. Dus, concludeerde men, wanneer de hersenen niet meer werken, is het bewustzijn weg en is men dood. Vanaf het jaar 1968 is voor artsen die de dood moeten vaststellen dat dan ook de officieel gehanteerde visie. Het feit dat het lichaam zelf dan nog functioneert, via ademhaling en andere processen, doet niet ter zake. Iemand is dood wanneer hij of zij hersendood is.

Maar, de wetenschap ziet alleen een stoffelijk omhulsel, lichaam genaamd. Meer bestaat er niet. Ziel en geest zijn verzinsels van mensen uit oudere tijden. Zelfs gevoelens blijken te ontstaan vanuit molecuulprocessen in de hersenen, vanuit de materie dus. De hersenen vormen het belangrijkste onderdeel van dit lichaam. Deze vormen als het ware het besturingssysteem van het lichaam. Wanneer dat uitvalt, is de mens dood. Inderdaad, vanuit deze puur materialistische visie valt daar weinig tegenin te brengen. 

Maar, wanneer je ervan uitgaat (zoals ik doe) dat de mens naast een fysiek lichaam ook over levenskracht, een astraliteit en een ik-bewustzijn beschikt, wordt de zaak gecompliceerder. De functie van de levenskracht is ervoor te zorgen dat het lichaam niet uit elkaar valt. De astraliteit is het gebied dat onze gedachten, gevoelens en emoties bevat. Het ik-bewustzijn is ons innerlijk besturingssysteem, de kapitein die de verschillende wezensdelen bij elkaar houdt. Het ik-bewustzijn bestaat ook niet uit één ik, daar zit een gelaagdheid in, vergelijkbaar met de grondtoon en verschillende boventonen bij een snaar van een gitaar. Het bevindt zich ook niet op één plek in het lichaam, het doordringt al onze organen.

Voor mij persoonlijk is het criterium van overlijden: wanneer de levenskracht uit het lichaam wegvloeit, dan is iemand dood. Om die reden is er een verschil tussen een dood iemand en een slapend iemand. Bij de laatste straalt de levenskracht er nog van af, een geoefend oog ziet dat. Een dood iemand heeft een bepaalde grauwheid over zijn lichaam die een levende niet heeft. Bij het moment van overlijden zelf zie je die levenskracht ook wegfloepen, in een paar seconden tijd, zo uit het lichaam vandaan.

Dit doortrekkend, wanneer iemand alleen maar hersendood is en zijn lichaam verder nog functioneert, is hij als mens in mijn visie niet dood. Zijn ik-bewustzijn is nog aanwezig in de rest van zijn lichaam, in al zijn organen in feite. Dit duurt zolang zijn levenskracht nog verbonden is met zijn lichaam. Pas wanneer dit draadje is doorgeknipt, is iemand dood. Concreet gebeurt dit wanneer de ademhaling stopt. 

Heeft deze visie consequenties? Jawel, het maakt orgaantransplantatie bijvoorbeeld tot een heel ingewikkelde zaak. Niet dat ik per se voor- of tegenstander ben van orgaantransplantatie, daar gaat het niet om. Maar het besef dringt zich op wat bij zo'n ingreep in het nog ademhalende lichaam gebeurt. Dit blijkt zich in de praktijk heftig te verzetten, vandaar dat het stevig moet worden vastgebonden bij een orgaantransplantatie. De medische wereld noemt dit stuiptrekkingen. Ikzelf zie dit als de weerstand die het nog aanwezige ik-bewustzijn biedt tegen een ingreep van buitenaf. Het ik-bewustzijn wil dit niet. Wat ontstaat is een heftige doodsstrijd.

Ja maar, met orgaantransplantatie red je toch andere levens? Dus waarom zou je er tegen zijn? Antwoord: ik persoonlijk ben er niet tegen. Maar het offer is wel groot. Dat we ons dat bewust zijn. Het is uitermate ruimhartig van degene die ervoor kiest zijn organen aan een ander af te staan. Een grotere daad van liefde en menselijkheid kun je niet verrichten. Maar oei, wat doe je jezelf aan.






Reacties

Ik schrijf de wereld
zonder rustdag
vroeger al
tilde ik mijn pen niet op
voor de aarde was rondgeschreven
de zon tot stilstand kwam.

Ik schrijf het sprookje
van de verdwaalde gans.

Ik schrijf het vierkant hoofd
dat op pootjes loopt
elke dag in boeken krast.

Ik schrijf de dag, de stoel
waarop jij zit
het scherm nu op je schoot.

Ik schrijf de ogen
die dit lezen.

















Reacties

Een historische roman, zo zou je dit boek kunnen noemen. Ook wel een thriller, op ware gebeurtenissen gebaseerd. Het gaat over de "war of currents" die zich eind 19e eeuw in de Verenigde Staten afspeelde. Het was de strijd om wie de heerschappij zou krijgen over het elektriciteitsnet dat zich toen ontwikkelde.
Hoofdrolspelers zijn Thomas Edison, George Westinghouse en de advocaat van Westinghouse, Paul Cravath. Op de achtergrond speelt het genie Nikola Tesla een belangrijke rol.

Edison bepleitte een elektriciteitsnet van gelijkstroom, Westinghouse van wisselstroom. De strijd tussen deze twee was hard en gemeen. De jonge advocaat Paul Cravath dient in het boek de belangen van Westinghouse te beschermen, maar slaagt daar nauwelijks in vanwege de verregaande invloed die Edison bij politici, kranten en societyfiguren heeft. 
De uitkomst is bekend. De wisselstroom van Westinghouse, gebaseerd op de ideeën van Tesla, zou uiteindelijk overwinnen. Maar wat een leugens, list en bedrog zijn hier aan vooraf gegaan. Het boek beschrijft dit uitvoerig, verteld vanuit het perspectief van de jonge advocaat Paul. Het wordt spannend beschreven, opgedeeld in korte hoofdstukjes (72 in totaal!) van steeds zo'n vijf à zes bladzijden. Vaak eindigend met een cliffhanger, zodat je wilt doorlezen.

Zelf kende ik de meeste feiten al uit deze bizarre strijd tussen in feite Edison en Tesla. Misschien dat ik me daarom af en toe stoorde aan vertellingen die niet of niet helemaal klopten. Zoals dat Tesla zich moest verstoppen voor Edison, omdat hij anders misschien vermoord zou worden. Of de bekendmaking wie er achter de brandstichting van het laboratorium van Tesla zat. Ook komt de persoon Tesla zelf er nogal bekaaid van af. Veel meer dan dat hij een weliswaar geniale maar tegelijk gestoorde persoonlijkheid zou zijn, vernemen we niet van hem. Van al zijn uitvindingen wordt alleen de ontdekking van de röntgenstralen genoemd. Tamelijk weinig dus.

Het boek leest erg vlot weg, dat is natuurlijk een verdienste. Toch stelde het mij toen ik het eenmaal uit had, teleur. Wat mij betreft is er te veel door de schrijver zelf bedacht, te veel ingevuld hoe het had kunnen gebeuren. Zo is de romance tussen de advocaat Paul en de beroemde zangeres Agnes Huntington tamelijk ongeloofwaardig, verlopend langs de geijkte patronen van Hollywood. En ook, de warme vriendschappen die er na deze vuile oorlog tussen Edison, Westinghouse en Tesla zouden zijn ontstaan, zoals het boek stelt, verbazen mij. Het strookt niet met het beeld dat ik er van heb. Zo werd de aanvraag van een patent van Tesla (inmiddels tot armoe vervallen) op het gebruik van radiografisch bestuurbare boten bij het leger in 1916 afgewezen door de voorzitter van de commissie die daar toen over ging... en die voorzitter heette, inderdaad Thomas Edison.

In een nawoord (Aantekening van de schrijver) wordt uit de doeken gedaan wat wel en wat niet verzonnen is in dit boek. Dat liet mij met een nog groter onbevredigend gevoel achter. Liever had ik een zo nauwgezet mogelijke reconstructie gehad van de gebeurtenissen met alle beschikbare feiten. In een soort van documentaire-stijl. Het is nu zo'n gelikt, typisch Amerikaans succesverhaal geworden. Uiterst geschikt om te verfilmen, hetgeen ook gedaan wordt overigens. Ergens volgend jaar in de bioscoop te verwachten.






Reacties

Vandaag haalt het park een grap met mij uit
de bomen en struiken, ik zie ze buiten
aan mij voorbij lopen, stap voor stap.

De schuine zon is een citroen
die met zachte hand wordt uitgeknepen
in prikkelstralen op mijn huid.

Het gras is blauw
uitgeslagen, zodra ik er op sta
- wat niet mag, wat niet mag -
brengt mij een roltrap
naar de bovenste verdieping van verwondering.

De wereld wandelt omhoog, steeds verder verwijderd
hoor ik mezelf alleen nog maar
in stilte hardop lachen. 

 

 

 

Reacties
Domeinregistratie en hosting via mijndomein.nl